Anasayfa Żletižim

 

 

YAS SEBZE VE MEYVE TOPTANCI HALLERI TIP PROJE ESASI

1.SINIFLANDIRMA VE ÖZELLIKLERI
1.1. SINIFLANDIRMA
Yas sebze ve meyve toptanci halleri, büyüklüklerine göre gruplara, hizmet amaçlarina göre siniflara ayrilir.
1.1.1 Gruplar
Yas sebze ve meyve toptanci halleri büyüklüklerine göre: “Büyük”, “Orta” ve “Küçük” olmak üzere üç gruba yarilir.
1.1.2 Siniflar
Yas sebze ve meyve toptanci halleri hizmet amaçlarina göre:
* Merkez Tüketim Toptanci Halleri
* Transit Toptanci Halleri
* Ortak Amaçli Toptanci Halleri, olmak üzere üç sinifa ayrilir.
1.2. ÖZELIKLER
1.2.1. Genel Özelikler
Yas Sebze ve Meyve Toptanci Halleri:
* Sehrin Trafigi yogun merkez ve kavsaklarindan uzakta olmalidir.
* Sehre giren veya sehirden çikan bir ana karayolu veya su yolu kenarinda yahut demiryolu güzergahinda kurulmalidir.
* I. ve II. Sinif tarim arazileri disinda kalan yada tarim disi faaliyetlere tahsisi için Tarim ve Köy Isleri Bakanligi Köy Hizmetleri genel Müdürlügü’nce izin verilen tarim arazilerindeki kuru ve iyi drene edilmis bir alanda tesis edilmis olmali, akarsulardan veya yagislardan meydana gelebilecek su baskinlarina maruz kalmamali, alt yapi tesisleri tamamlanmis olmalidir.
* Pis koku veya duman saçan sanayi bölgelerinden, yogun yerlesme merkezlerinden, sehirlerin kanalizasyon sularini bosaltan akarsulardan, çöp yiginak alanlarindan veya tozlu yerlerden uzakta bulunmalidir.
* Bol ve temiz su ve yeterince enerji saglanabilecek ana dagitim merkezlerine yakin olmali veya bu merkezlerden baglanti boru ve hatlariyla su ve enerji saglanmalidir.
* Hal tesisleri, ürün getiren ve götüren araçlarin kolay yanasip yükleme ve bosaltma yapabilecekleri ve görevli kimselerin rahat çalisabilecekleri biçimde yerlestirilmelidir.
* Adi depolar ve soguk hava depolari, içlerine yerlestirilecek yas sebze ve meyve dolu ambalajlarin rahat ve kolay yerlestirilip çikarilabilecegi sekilde yapilmalidir.
* Hallerde, hale giren ve çikan vasitalarin kolalikla manevra yapabilecekleri bos alanlar ve yeteri kadar park yerleri bulunmalidir. Yas sebze ve meyve toptanci hallerine ait bir sematik örnek yerlesim plani Ek -1 ‘de verilmistir.
1.2.2. Grup Özelikleri
1.2.2.1. Büyük Yas Sebze ve Meyve Toptanci Halleri:
Bu gruba alan büyüklügü 20 dönümden fazla olan toptanci haller girer. Tahsis edilen satis yerleri sayisi 150 ‘den asagi olamaz. Bu haller nüfusu 500 binden daha çok olan yerlesim birimlerinde kurulur.
1.2.2.2. Orta Yas sebze ve Meyve Toptanci Halleri:
Bu gruba alan büyüklügü 10 dönümden 20 dönüme kadar olan toptanci haller girer. Tahsis edilen satis yerleri sayisi 100 ‘den asagi olamaz. Bu haller nüfusu 50.000 –500.000 arasinda bulunan yerlesim birimlerinde kurulur.
1.2.2.3. Küçük Yas Sebze ve Meyve Toptanci Halleri:
Bu gruba alan büyüklügü 10 dönüme kadar olan toptanci haller girer. Tahsis edilen satis yerleri sayisi 20 ‘den az olamaz. Bu haller nüfusu 50 binden az olan yerlesim birimlerinde kurulur.
Yukaridaki gruplara giren bir yerlesim biriminde her grupta tanimi yapilan bir hal yerine, toplam kapasitesi, yukaridaki maddelerde verilen degerlerden küçük olmamak üzere birden fazla hal kurulabilir.
1.2.3. Sinif Özelikleri
1.2.3.1. Merkez Tüketim toptanci Halleri
Bu sinifa, büyük tüketim merkezlerindeki haller girer. Genel fonksiyonlari üretim merkezlerinden gelen yas sebze ve meyvelerin sehir halkinin tüketimine arz edilmek üzere toptan satislarini yapmaktir. Bunun yaninda çevrede bulunan üreticilerin mallarini da satma olanaklarini saglamak için üretici satis yerleri bulunmalidir. Bu hallerdeki özel ve ortak hizmet tesisleri sunlar olmalidir:
1.2.3.1.1. Özel Hizmet Tesisleri
* Üretici satis yerleri,
* Üretici birlikleri ve komisyoncu satis yerleri,
* Yas sebze ve meyveler için adi depolar.
1.1.1.1.2. Ortak Hizmet Tesisleri
* Idare binasi,
* Garaj (1),
* Servis Istasyonu (1)(2),
* Standart ve kalite denetim laboratuari (2),
* Bos ambalaj depolama yeri (1),
* Soguk hava deposu (2),
* Lokanta (2),
* Kahvehane veya Gazino,
* Banka (2),
* Postane (2),
* Büfeler (2),
* Otel veya Misafirhane (2),
* Tuvaletler,
* Tarti istasyonu (Baskül),
* Çöp toplama yeri ve araçlari,
* Vana ve Çesmeler,
* Hoparlör sistemi,
* Fiyat panosu,
* Uygun kapasitede bilgisayar sistemi,
* Yangin söndürme Sistemi,
* Ilk yardim merkezi,
* Yollar,
* Bosaltma, yükleme yerleri
* Park ve Araç bekleme yerleri,
* Kontrol kulübesi,
* Paratoner (2),
Ortak hizmet tesislerinin sayisi ve kapasitesi halin büyüklügüne göre degisebilir.
1.2.3.2. Transit Toptanci Halleri:
Bu sinifa büyük üretim merkezlerindeki haller girer. Genel fonksiyonlari, üretim alanlarindan gelen yas sebze ve meyvelerin tüketim merkezlerine sevk edilmek üzere toptan satislarinin yapilmasidir. Madde 1.2.3.1.1. , 1.2.3.1.2.. ‘deki hallerde bulunmasi gerekli olan özel ve ortak hizmet tesisleri bu hallerde de bulunmalidir. Bunlara ilaveten ortak hizmet tesisi olarak bir ön sogutma merkezi ile bir paketleme evi de insa edilmelidir.
1.2.3.3. Ortak Amaçli Toptanci Halleri:
Bu sinifa, iklim ve cografi yerlesim bakimindan, hem üretici ve hem de tüketici durumunda bulunan ve tükettikleri yas sebze ve meyvelerin bir kismini diger üretim bölgelerinde saglayan sehirlerdeki haller girer. Genel fonksiyonlari hem kendi üretim alanlarindan gelen ürünleri diger tüketim merkezlerine göndermek, hem de baska üretim merkezlerinden gelen ürünleri tüketiciye arz etmek üzere toptan satislarini yapmaktir. Madde 1.2.3.2. ‘de ki hallerde bulunmasi gerekli olan özel ve ortak hizmet tesisleri bu hallerde de bulunmalidir.
1.2.4. Özel Hizmet Tesislerinin Özellikleri
1.2.4.1. Üretici Birlikleri ve Komisyoncu Satis Yerleri
Üretici birlikleri ve komisyoncu satis yerleri, hal alaninin uzunlamasina iki yanina bu yanlara paralel olarak bitisik düzende yerlestirilmelidir. Adi depo olarak kullanilacak bir bodrum katinin üzerinde tek katli, yüksek tavanli, hal içine ve disina bakan iki cephesinde indirme ve bindirme platformlari bulunan, hal gruplarina göre büyüklükleri asagida verildigi sekilde olan, platformlara sürgülü kapilarla açilan büro kismi içerisinde camli bir bölmeye veya asma bir kata yerlestirilen bir özellikte olmalidir. Içe bakan platformlar, ayni zamanda bir teshis yeri vazifesini de görmek üzere, disa bakan platformlardan %50 daha genis tutulmalidir.
Satis yerleri alan büyüklügü en az:
* Büyük haller için yaklasik 120 m²
* Orta haller için yaklasik 80 m²
* Küçük haller için yaklasik 50 m² olmalidir. Satis yerinin tavan yüksekligi 5.50 metreden asagi olmamalidir.
1.2.4.2. Üretici Satis Yerleri
Üretici satis yerleri, hal yerinin orta kesiminde, yalniz üzerleri kapali, yanlari açik bir sekilde yanyana yerlestirilmeli, bir bölmenin iki yola bakan karsilikli kisimlarindan iki üretici yararlanabilecek sekilde düzenlenmelidir. Taban yoldan 20 cm yukarda ve beton kaplanmis olmali, yollara dogru % 1 meyilli bulunmalidir. Her satis yeri digerlerinden demir parmakliklarla ayrilmali ve alan büyüklükleri 10-20 m² arasinda olmalidir.
1.2.4.3. Yas Sebze ve Meyveler için Adi Depolar
Küçük haller hariç, üretici birlikleri ve komisyonculara ait satis yerlerinin bodrum katlarinda yer almalidir. Depolarin bulundugu bodrum katta üst katta ürün indirip çikarmak için bir asansör tertibati kurulabilecegi gibi, üst kattan bir merdivenle inmek veya platformlarin altindaki bir kapidan girmek sekilleri de düsünülebilir. Ayrica bodrum katlari, önlerinden boydan boya geçirilecek bir yer alti yolu ile de birbirlerine baglanabilir.
Depo, iyi bir hava sirkülasyonu saglayacak sekilde vantilasyon tertibati ile donatilmalidir. Deponun tavan yüksekligi en az dört metre olmalidir.
1.2.5 Ortak Hizmet Tesislerinin Özellikleri
1.2.5.1. Soguk Hava Deposu
Soguk hava deposu, hale gelen ve hemen satilmayan veya sevk edilmeyen yas sebze ve meyveleri bir süre muhafaza etmek amaci ile hal giris kapisinin aksi istikametine, halin diger kenarina insa edilmelidir.
Büyük haller; oda kapasiteleri 10 tondan asagi olmamak üzere en az 5000 m3’lük depolama kapasiteli, orta büyüklükteki haller ise oda kapasiteleri 10 tondan asagi olmamak üzere, en az 2000 m3’lük depolama kapasiteli olmalidir.
1.2.5.2. Ön Sogutma Merkezi
Transit ve ortak amaçli toptanci hallerinde bulunacak olan ön sogutma merkezi, yurdun uzak bölgelerine frigorifik kamyonlarla sevk edilecek yas sebze ve meyvelerin bu kamyonlara yüklenmeden önce isilarinin düsürülmesi maksadi ile paketleme evi yaninda en az saate 10 ton kapasiteli olarak kurulmalidir.
1.2.5.3 Paketleme Evi
Transit ve amaçli toptanci hallerinde bulunacak olan paketleme evi, yas sebze ve meyve modern sekilde siniflandirma, kalibre etme ve ambalajlama islemlerine tabi tutmak ve gerekli diger islemleri uygulamak için soguk hava deposunun oldugu kesime günde en az 100 yon ürün isleyecek kapasitede kurulmalidir.
Gerekli görüldügünde, ihraç mallari için paketleme evlerine sarartma ve fümigasyon üniteleri de eklenebilir.
1.2.5.4. Hal Idare Binasi
Hal idare binasi, giris kisminda, hal grup ve siniflarina göre gereken hizmetleri ve bu arada zabita ve emniyet görevleri ile bu hizmet ve görevleri yürüten personelin ihtiyacini karsilayabilecek özellikte ve kapasitede yapilmalidir.
1.2.5.5 Servis Istasyonu ve Garaj
Servis istasyonu ve garaj hal yerinin disinda, giris ve çikisi engellemeyecek uygun bir yerde, giren ve çikan vasitalarin akaryakit ve yaglama yikama ihtiyaçlarini giderecek gerekli bakimlari yapabilecek ve kisa süre kalmalarini saglayacak sekilde olmalidir.
1.2.5.6 nakliyatçi Ambarlari ve Bos Ambalaj Depolama Yeri
Bos ambalaj depolama yeri bosalan ambalajlarin sevkinden önce depolanip muhafaza edilecegi yer olup, hal ünitesinin disinda bulunmalidir. Alanin uygun büyüklükte olmasi hallinde nakliyeci, ambar ve yazihanelerin yapimi için arazi ayrilabilir.
1.2.5.7 Lokanta
Lokanta, halde çalisanlarin ve hale gelip gidenlerin ihtiyaçlari düsünülerek halin girisinde uygun bir yerde ve yeterli kapasite olmak üzere kurulmalidir.
1.2.5.8 Kahvehane veya Gazino
Kahvehane veya gazino, halde çalisanlarin ve hale gelip gidenlerin dinlenme ihtiyaçlarini karsilayacak kapasitede ve lokantanin yanina kurulmalidir.
1.2.5.9 Banka
Banka, halin giris kapisinin bir tarafindan kurulmalidir.
1.2.5.10 Postane
Postane, halin giris ve çikis kapilarinin oldugu tarafta kurulmali: posta, telgraf, telefon, koli, telex ve fax hizmetlerini yürütebilecek kapasitede olmalidir. Telefon kablolari yer altinda bulunmalidir.
1.2.5.11 Büfeler
Büfeler, halde çalisanlarin ve hale gelip gidenlerin çesitli ihtiyaçlarini karsilamak üzere, halin uygun yerlerine yeteri kadar yerlestirilmelidir.
1.2.5.12 Otel veya Misafirhane
Otel veya misafirhane, hale gelip giden is sahiplerinin ve soförlerin geceleme ihtiyaçlarini ucuz bir sekilde saglamak üzere, yeterli bir kapasitede ve halin sakin yerinde kurulmalidir.
1.2.5.13 Tuvaletler
Tuvaletler, halin büyüklügüne ve is hacmine göre hesaplanarak uygun yerlerine yeterli kadar yerlestirilmelidir.
1.2.5.14 Tarti Istasyonu ( Baskül )
Tarti istasyonu ( Baskül ) hale girip çikan vasitalarin gerekli tarti islemlerini yapmak üzere halin giris ve çikisinda uygun bir yere yerlestirilmelidir. Tercihen giris ve çikislarda birden fazla olmalidir.
1.2.5.15. Çöp Toplama Yeri
Çöp toplama yeri, her gün halde biriken çöplerin kaldirilincaya kadar toplandiklari bir yer olmak üzere, gözden bir kösesine yerlestirilmelidir.
1.2.5.16. Vana ve Çesmeler
Çesmeler, hal ihtiyaçlari için halin degisik yerlerine yeterince yerlestirilmelidir.
Vanalar, herhangi bir yangin halinde itfaiye tarafindan kolayca kullanilabilecek yerlerde ve standart ölçülerde olmalidir.
1.2.5.17. Hoparlör Sistemi
Hoparlör sistemi, lüzumlu haberlerin ve yayimlarin haldekilere duyurulmasi için hal idare binasi içinde kullanilacak sekilde kurulmali; lüzumlu yayin aletleri ile halin degisik yerlerine yerlestirilmis hoparlörlerden olusmalidir.
1.2.5.18. Dijital Yöntemle Çalisan Fiyat Panolari
Dijital yöntemle çalisan fiyat panolari, hal alani içinde çesitli yerlerden ilk bakista görülebilecek yereler konulmali ve bilgisayar sistemine baglanmalidir.
1.2.5.19. Aydinlatma Sistemi
Aydinlatma sistemi halin genel aydinlatilmasini saglamak amaciyla elektrik direklerine yerlestirilecek yeterli kadar lambadan olusmali ve hal idare binasindan kontrol edilebilmelidir. Tüm elektrik sebekesi yer altina alinmalidir.
1.2.5.20. Yangin Söndürme Sistemi
Yangin söndürme sistemi, belediyeler yangin talimatina uygun olarak, her satis yeri ve diger tesislerde bulunmakla birlikte, hal idare binasinda da genelde acil ihtiyaçlar için yeterli bir birim kurulmalidir.
1.2.5.21. Ilk Yardim Merkezi
Ilk yardim merkezi, sorumlu bir personelin idaresinde olmak üzere, hal idare binasinda bulunmalidir.
1.2.5.22 Yollar
Yollar, hal ünitesinin içinde ve çevresinde olmak üzere, maksada ve is kapasitesine uygun olarak yapilmali, beton veya asfalt ile kaplanmalidir.
1.2.5.23. Yükleme, Bosaltma, Park ve Araç Bekleme Yerleri
Yükleme, bosaltma ve araç bekleme yerleri hal ünitesi içinde, park yerleri hal ünitesi disinda olmak üzere halin büyüklügüne ve is kapasitesine göre düzenlenmelidir. Hal ünitesi disinda yer almak üzere büyük ve orta toptanci hallerinde küçük kargo uçaklari ve helikopterlerin inip kalkabilecegi pistler insa edilebilir.
1.2.5.24. Kontrol Kulübesi
Kontrol kulübesi, hale giren ve çikan vasitalarin kontrolünü saglamak amaci ile giris ve çikis kapisinin ortasina yerlestirilmelidir.
1.2.5.25. Standart ve Kalite Denetim Laboratuarlari
Toptanci halde islem gören sebze ve meyvelerin kalite, standart ve saglik kurallarina uygun olup olmadigini denetlemek amaciyla hal büyüklügüne ve is hacmine uygun nitelikte denetim laboratuarlari kurulmasi zorunludur.
Toptanci halin bulundugu yörede bu nitelikte laboratuarin mevcut olmasi ve buradan istifade edebilmesi halinde sözü edilen laboratuarin kurulmasindan vazgeçilebilir.
Laboratuarlarin niteligi ve burada istihdam olunacak personel sayisi belediyelerce belirlenir.